Vũ trụ là nhà của những quái vật thực sự.
Ta không thấy chúng, nhưng ta biết chúng ở ngoài đó.
Không có gì lớn, mạnh mẽ và đáng sợ hơn một hố đen.
Hố đen hút mọi hành tinh và ngôi sao,
bất cứ thứ gì tới quá gần.
Hố đen làm đau đầu các nhà vật lý học...
vì chúng phá vỡ mọi quy tắc.
Nhưng chúng thống trị vũ trụ.
Chúng là nhân vật chính.
Ta biết chúng chế ngự sự tiến hóa của chính vũ trụ.
VŨ TRỤ HOẠT ĐỘNG THẾ NÀO
Biên dịch phụ đề Việt ThanhHung @ Viettorrent.vn Hoàng Hôn @ HDVietnam.com
HỐ ĐEN
Hố đen là vật thể bí ẩn nhất trong vũ trụ chúng ta.
Lực hút của chúng là vô hạn.
Không có gì thoát được nó.
Chúng có thể hút cả thiên hà.
Hố đen từng là khoa học viễn tưởng.
Giờ ta biết chúng có thật.
Khi tôi là nghiên cứu sinh,
mọi người thường cười khi nghe về hố đen.
"Chúng như con kỳ lân, sinh vật thần thoại".
Đây là nhân tố gây cười.
Họ nói: "Chiếu luồng sáng vào tôi đi Scotty."
Giờ thì không ai cười nữa.
Đó không phải viễn tưởng.
Dù chưa từng tới 1 hố đen,
ta có đủ bằng chứng để biết chúng ở ngoài đó.
Hình ảnh này có vẻ xa lạ với bạn và tôi,
nhưng với 1 nhà khoa học, nó chứng tỏ hố đen có tồn tại.
Đây là bộ phim thật về hố đen...
nuốt 1 ngôi sao trong chòm sao Thiên Ưng.
Hố đen là kẻ ăn tạp.
Các điểm đỏ bạn đang thấy là khí...
đang bị phun khỏi hố đen vào không gian.
Sau cùng, trong 1 triệu năm tới,
ngôi sao này sẽ bị ăn sống và biến mất.
Hố đen là điểm kết thúc của vạn vật.
Đó là điểm chết của 1 ngôi sao, vật chất,
năng lượng, trọng lực.
Thực sự là vậy, đó là đỉnh của đỉnh.
Dù có sức phá hủy không giống thứ gì trong vũ trụ,
hố đen cũng giúp kiến tạo thiên hà.
Một phần quan trọng của cỗ máy vũ trụ rộng lớn.
Theo các nhà thiên văn học, chúng có thể là cổng vào...
vũ trụ song song.
Ta đang bước vào thời hoàng kim của nghiên cứu vật lý hố đen.
Chúng có thể là chìa khóa tìm hiểu sự ra đời,
hình thành và cái chết của vũ trụ.
Hố đen là biên giới của thiên văn học hiện đại.
Nó thay đổi ý kiến...
về cách thiên hà hình thành và hoạt động của vũ trụ.
Sức mạnh tới từ lực cơ bản nhất tự nhiên:
Trọng lực.
Tôi dạy thiên văn học và dạy sinh viên...
nguyên tắc cơ bản của trọng lực là "lực hút trọng lực".
Lực hút giữ chân ta trên mặt đất,
và Trái đất quay quanh Mặt trời.
Nhưng trong hố đen, lực hút vượt mọi giới hạn,
nó mạnh tới mức hút vào mọi thứ xung quanh.
Nó còn có thể uốn cong ánh sáng từ những ngôi sao từ xa.
Nếu ánh sáng đó tới quá gần, hố đen sẽ nuốt nó.
Hãy nghĩ thế này:
Hình dung hố đen như 1 thác nước.
Trọng lực là con sông đổ về phía thác,
và tia sáng như chiếc xuồng cai-ac.
Ở thượng lưu con thác, nước chảy yếu.
Người chèo xuống có thể chèo ngược dòng và thoát ra.
Nhưng gần thác nước hơn, dòng nước mạnh hơn...
và người chèo xuồng vật lộn để thoát ra.
Gờ của thác nước như gờ của hố đen.
Dù người chèo xuồng khỏe tới đâu,
anh ấy vẫn bị đi xuống.
Trong vũ trụ cũng vậy.
Hố đen có sức tàn phá do khi bạn tới gần chúng,
lực hút trở nên siêu mạnh.
Chúng mạnh tới mức nuốt cả ánh sáng.
Thế nên hố đen có màu đen.
Một hố đen cũng như nhà nghỉ rẻ tiền.
Mọi thứ đi vào nhưng không có gì đi ra.
Bất cứ thứ gì tới gần nó đều tàn đời.
Hành tinh, ngôi sao,
thậm chí cả Thái dương hệ.
Đừng nghĩ đây là hiện tượng xa xôi.
Hố đen đang trôi nổi trong chính hàng xóm vũ trụ của ta.
Ta biết chúng đang trôi nổi qua thiên hà Ngân hà,
phiêu bạt qua thiên hà,
nơi hố đen có thể đến ngay sau bạn và nuốt chửng bạn,
chúng thậm chí không bị ợ.
Nếu có gì đó tới gần, hãy coi chừng.
Nếu hố đen đi vào hệ Mặt trời, nó sẽ xé tan chúng ta.
Bất cứ loại hố đen nào đi qua hệ Mặt trời...
có thể hút các hành tinh mạnh hơn Mặt trời.
Do đó nó sẽ phá hủy cân bằng lực hấp dẫn của hệ Mặt trời.
Hố đen có thể tách các hành tinh khỏi quỹ đạo,
làm chúng đâm vào nhau.
Đó là một thảm họa kinh hoàng, nó như kẻ phá hoại.
Nếu sao Mộc tới quá gần,
nó có thể kéo các vệ tinh của sao Mộc khỏi chính hành tinh.
Nó có thể ném các hành tinh sang trái, phải, mọi nơi,
khi lướt qua hệ Mặt trời, để lại thảm họa khi tỉnh giấc.
Nếu một hố đen tới Trái đất,
toàn bộ lực hút sẽ đánh bật tiểu hành tinh khỏi quỹ đạo,
và ném chúng về phía hành tinh của ta.
Bề mặt Trái đất sẽ trở thành địa ngục.
Đây là khởi đầu của ngày tận thế.
Trước tiên, nó sẽ nuốt bầu khí quyển,
sau đó tới chính hành tinh.
Phá hủy toàn bộ hệ Mặt trời không khó khăn với hố đen,
nhưng nó không chỉ là khoảng không gian rỗng,
nó vô cùng nặng.
Để biết hố đen nặng và đặc tới đâu,
hãy hình dung tới Trái đất.
Bắt đầu ép nó.
Tiếp tục ép tới khi nó co chặt lại,
ngay cả các nguyên tử cũng bị phá vỡ.
Khi Trái đất co lại chỉ rộng 5 cm,
đó là độ đặc của hố đen.
Nó có thể lớn bằng 1 quả bóng gôn,
nhưng trọng lượng bằng Trái đất.
Cái gì có thể làm nó nhỏ, đặc và mạnh như vậy?
Ta không có ngoại lực,
các pittong lớn trong vũ trụ,
để tạo ra hố đen.
Cách duy nhất hố đen thực hình thành...
là khi trọng lực có thể làm việc của chính nó.
Chỉ có 1 nơi trong vũ trụ tạo ra nhiều lực hút như vậy,
đó là bên trong những ngôi sao lớn nhất.
Khi các ngôi sao khổng lồ nặng gấp 10 lần Mặt trời, chết đi.
lực hút ép chúng tạo ra vụ nổ lớn,
một vụ nổ siêu tân tinh.
Nhưng một số ngôi sao còn lớn hơn thế.
Những ngôi sao siêu khổng lồ nặng gấp 100 lần Mặt trời,
và có lực hút gấp 100 lần.
Khi một ngôi sao chết đi,
nó tạo ra vụ nổ lớn nhất vũ trụ,
vụ nổ siêu siêu tân tinh.
Đây là sự ra đời của hố đen.
Vũ trụ của ta đầy các vì sao.
Ở cuối hành trình sống, một số ngôi sao âm thầm tắt.
Các ngôi sao khác tạo ra vụ nổ ngoạn mục,
một số cho ra đời hố đen.
Nếu có 1 ngôi sao siêu khổng lồ,
gấp 100 lần khối lượng Mặt trời,
khi nó chết đi, phần lõi hết nhiên liệu.
không có gì để giữ nó lại,
và phần lõi vỡ thành hố đen.
Khi nó xảy ra, trọng lực khủng khiếp...
tạo ra ở tâm của các ngôi sao khổng lồ trở nên rối loạn.
Đây là ngôi sao đang tắt: VY Canis Majoris.
Nó rộng hơn 1,6 tỉ km.
Như mọi vì sao,
nó là lò phản ứng nhiệt hạch khổng lồ,
bơm năng lượng ra ngoài.
Đồng thời lực hút cực lớn của ngôi sao ép vào trong.
Trong vài triệu năm,
nhiệt hạch và lực hút bị kẹt trong thế dùng dằng.
Nhưng khi ngôi sao cạn nhiên liệu,
phản ứng nhiệt hạch dừng lại, và thế cân bằng chấm dứt.
Lực hút chiến thắng.
Trong tích tắc, lõi co lại thành một mẩu so với ban đầu,
và một hố den nhỏ ra đời.
Ngay lập tức, nó bắt đầu nuốt mọi thứ còn lại của ngôi sao.
Khi vòng xoáy vào hố đen trở nên cực nóng,
có lực từ trường và ma sát,
nó là mẻ rượu của phù thủy,
một cơn ác mộng diễn ra ngay trên bề mặt hố đen.
Hố đen mới ở giữa tiếp tục nuốt cả ngôi sao quanh nó.
Nó ăn khí quá nhanh nên bị nghẹn và ho...
bắn ra các chùm năng lượng khổng lồ.
Chúng tìm cách thoát khỏi ngôi sao.
Điều này xảy ra cực nhanh.
Nó diễn ra trước khi ngôi sao kịp biết phần lõi không còn,
và ngôi sao bị chết trước khi nó tiếp đất.
Cuối cùng, ngôi sao nổ tung.
Trong một giây, nó tạo ra năng lượng gấp 100 lần...
Mặt trời tạo ra trong cả đời.
Thứ còn lại là một hố đen mới,
và 2 tia năng lượng trôi nổi khắp vũ trụ...
với tốc độ ánh sáng.
Chúng được gọi là bùng nổ tia gamma.
Đây là những sự kiện cực mạnh.
Về mặt năng lượng và lực thô,
vụ bùng nổ tia gamma chỉ xếp sau vụ nổ Big Bang.
Hầu hết chỉ diễn ra trong vài giây,
và chúng sấy khô mọi thứ chúng đi qua.
Chúng mạnh tới mức nếu có vụ bùng nổ tia gamma...
ở khu vực thiên hà gần Mặt trời,
nó có thể làm bốc hơi toàn bộ hành tinh.
May thay hầu hết vụ bùng nổ xảy ra ngoài Ngân hà của ta.
Nhưng chúng cho ta biết điều quan trọng về hố đen,
và cách thức hoạt động của vũ trụ.
Mỗi khi một vụ bùng nổ tia gamma nổ ra,
sẽ có tiếng khóc chào đời của 1 hố đen.
Khi đếm số vụ bùng nổ tia gamma,
các nhà thiên văn có thể biết bao nhiêu hố đen sắp ra đời.
Năm 2004, NASA phóng tàu thăm dò Swift...
để quét qua vũ trụ tìm vụ bùng nổ tia gamma.
năm,
bốn
ba,
hai,
một,
khai hỏa và phóng tàu vũ trụ Swift của NASA...
với sứ mệnh nghiên cứu và tìm hiểu...
vụ bùng nổ tia gamma khắp vũ trụ.
Đây là vụ bùng nổ tia gamma mạnh nhất mà Swift dò được.
Tia sáng cho thấy sự ra đời 1 hố đen mới bên kia vũ trụ.
Swift chỉ có thể nhìn một phần của sự việc.
Nó vẫn dò được ít nhất 1 vụ nổ tia gamma mỗi ngày.
Phát hiện đó làm rung chuyển ngành thiên văn học.
Chúng tôi nghĩ các hố đen như kỳ lân, không hề có thực.
Giờ chúng tôi tin có hàng tỉ hố đen trong bầu trời đêm.
Khi nhìn khắp thiên hà,
rõ ràng vũ trụ chứa đầy hố đen dữ dội.
Tìm hố đen là một chuyện,
chỉ ra cách nó hoạt động lại là chuyện khác.
Cách duy nhất để tìm ra là viếng thăm 1 hố đen.
Bạn phải đi tàu vũ trụ qua khoảng không gian khổng lồ...
chỉ để tới gần nó.
Sau đó phải đi vào hố đen.
Tại đó, bạn tìm vị trí...
nơi thực tại bị phá vỡ và thời gian đứng im.
Có hàng tỉ hố đen trong vũ trụ.
Ta có thể phát hiện chúng bằng kính viễn vọng và vệ tinh,
nhưng ta không biết ở gần chúng thế nào.
Con đường còn xa,
nhưng giới khoa học đánh liều với sự mệnh tới 1 hố đen,
chuyến đi 1 chiều tới nơi nguy hiểm nhất vũ trụ.
Đôi khi, các nhà vật lý học sợ ý nghĩ về hố đen.
Họ không muốn nghĩ tới chúng,
vì các định luật vật lý...
có vẻ bị phá vỡ ngay khi gặp hố đen.
Thời gian dừng lại,
trọng lực thành vô hạn.
Đây là cơn ác mộng.
Rõ ràng ta không thể đưa người tới gần hố đen.
Nhưng người máy thì sao? Chắc chắn là được.
Một máy dò robot có thể gửi dữ liệu về...
trước khi nó vượt qua mặt biên.
Mặt biên của hố đen được gọi là "chân trời sự kiện".
Đó là mặt biên của không-thời gian,
ít nhất trong vũ trụ ta biết.
Ta gọi nó là chân trời sự kiện...
chỉ vì nó tách không gian thành 2 vùng.
Đó không phải một bề mặt vật lý.
Bạn có thể không chú ý tới nó nếu bạn rơi qua đó.
Nhưng trên hết, khi đã vào trong, bạn sẽ xong đời.
Khi bạn tới gần chân trời sự kiện,
trọng lực mạnh dần,
mọi việc kỳ lạ bắt đầu xảy ra.
Khi bạn rơi chân vào hố đen trước,
chân bạn sẽ gần hố đen hơn,
nên cảm thấy lực hút mạnh hơn.
Đầu bạn ở xa hơn nên lực hút nhẹ hơn.
Về cơ bản, bạn sẽ bị kéo căng ra,
bạn cảm thấy chân bị kéo mạnh hơn đầu.
và bạn như mẩu kẹo bơ,
bị kéo giữa 2 người khỏe mạnh.
Khi bạn ngày càng mỏng đi,
càng tới gần hố đen hơn,
bạn sẽ trải qua quá trình có tên "tạo mì ống"...
vì lúc đó người bạn thành một sợi mì dài, mỏng.
Lực hút sẽ kéo máy thăm dò robot tới giới hạn,
sau đó xé vụn nó.
Nhưng hình dung nếu máy dò đủ khỏe để tồn tại,
nó sẽ tiếp tục hoạt động.
Khi nó tới gần chân trời sự kiện,
mọi thứ trở nên điên loạn.
Lực hút quá lớn, nó làm dừng thời gian.
Ta nghĩ về thời gian là thứ vô tận.
Nhưng trong hố đen, thời gian lại ngừng lại.
Nghe có vẻ điên rồ, nhưng đó là cách nó hoạt động.
Trong toán học, nó được dệt thành vải của chính vũ trụ.
Nếu quan sát từ xa,
máy dò robot có thể giảm tốc khi tới gần hố đen.
Sau đó nó sẽ dừng lại hoàn toàn.
Toàn bộ quá trình có thể diễn ra rất nhanh,
nhưng từ bên ngoài, bạn có thể bất động và rơi chậm hơn nhiều.
Bạn không thể thấy 1 vật thể rơi qua chân trời sự kiện.
Nó bị đóng băng ở bề mặt...
vì đồng hồ của nó chạy chậm vô hạn so với của bạn.
Trong thực tế, máy dò không hề dừng lại,
nó tiếp tục di chuyển và vượt qua chân trời sự kiện.
Nếu máy dò chĩa máy quay về phía sau,
hướng vào cổng vào hố đen,
nó sẽ thấy ánh sáng bị hút vào.
Nếu nó chĩa máy quay về trước,
nó sẽ chỉ thấy màu đen.
Nhưng khi nó đi về tâm của hố đen,
nó tiếp xúc với nơi kỳ lạ nhất vũ trụ.
Trọng lực khổng lồ của hố đen kéo mọi thứ xuống...
một điểm không tưởng tượng nổi ở tâm.
Các nhà khoa học gọi đây là điểm kỳ dị.
Ta thực sự không biết điều gì xảy ra ở tâm hố đen.
Độ đặc lớn tới mức các định luật vật lý bị phá vỡ.
Điểm kỳ dị là điểm có lực hút vô hạn,
nơi không-thời gian trở nên vô nghĩa.
Điều này thật ngớ ngẩn.
Một điểm kỳ dị là cách nói: "Tôi không biết."
Nghĩa là: "Tôi không biết gì."
Ngay cả hiện tại,
khoa học chưa thể trả lời câu hỏi...
"Hố đen là gì?"
Thật thất vọng khi nghĩ có vật thể ngoài vũ trụ...
phá vỡ các định luật vật lý.
Phải có định luật lớn hơn hố đen sử dụng và tuân theo,
đó là điều ta chưa hiểu nổi.
Ta biết hố đen sinh ra từ những ngôi sao sáng đang tàn.
Phần lớn đều nhỏ, rộng khoảng 30 km.
Nhưng giới khoa học đã phát hiện ra...
một số hố đen còn lớn hơn nhiều.
Chúng được gọi là hố đen siêu lớn.
Chúng lớn bằng cả hệ Măt trời của ta,
một trong những quái vật đó nằm ở giữa dải thiên hà của ta.
Thái dương hệ nằm trong dải thiên hà Milky Way.
Nó có hàng tỉ ngôi sao bao gồm cả Mặt trời,
tất cả quay quanh khu vực bí ẩn ở chính giữa.
Trẻ em sẽ hỏi: "Nếu Mặt trăng quay quanh Trái đất,
Trái đất quay quanh Mặt trời,
Mặt trời quay quanh cái gì?"
Một câu hỏi rất hay.
Các nhà thiên văn học cũng thắc mắc tương tự.
Có lẽ ở giữa dải Ngân hà có gì đó đang diễn ra,
có lẽ là một hố đen ở chính giữa.
Nhưng vì ta chưa thấy một hố đen,
họ chỉ có thể tìm các dấu hiệu chỉ dẫn.
Dùng kính viễn vọng hồng ngoại,
họ nhìn vào giữa dải Ngân hà,
và khám phá một chùm hàng triệu ngôi sao,
nhưng chúng không thấy cái gì nằm ở giữa.
Một nhóm nghiên cứu đã dành 15 năm để tìm manh mối.
Cao bên trên tầng mây ở Mauna Keo tại Hawaii,
kính viễn vọng khổng lồ Keck nhìn qua tâm dải Ngân hà.
Khu vực ta phải nghiên cứu để chứng tỏ có hố đen...
vô cùng nhỏ.
Nó không khác gì mò kim đáy bể,
trừ phi ta biết chính xác cái kim ở đâu.
Andrea Ghez dành vô số đêm quét tâm Ngân hà tìm hố đen.
Để làm thử nghiệm này, phải thấy những ngôi sao...
ở gần tâm Ngân hà và định vị chúng thật chính xác.
Việc này giống như tôi ở Los Angeles và nhìn bạn ở New York...
xem bạn có cử động ngón tay thế này.
Biên dịch phụ đề Việt ThanhHung @ Viettorrent.vn Hoàng Hôn @ HDVietnam.com
Khi kính Keck hoạt động,
chìm tia laser dò nhiễu loạn cực nhỏ trong khí quyển,
có thể làm méo hình ảnh thu được.
Các mô tơ sẽ chỉnh tấm gương khổng lồ 10 mét để cân bằng.
Hình ảnh đủ rõ để tìm các ngôi sao tại tâm Ngân hà.
Ghez đã chụp hàng ngàn tấm ảnh trong 15 năm qua,
chúng tiết lộ điều kinh ngạc.
Các ngôi sao ở tâm dải Ngân hà...
di chuyển với tốc độ hàng triệu cây số trên giờ.
Tâm Ngân hà là môi trường cực trị.
Vận tốc các ngôi sao lớn hơn bất cứ đâu trong dải Ngân hà,
đó chính là biển chỉ đường của hố đen.
Chúng như các hành tinh nhỏ chạy quanh 1 mặt trời vô hình.
Nhưng không không phải hành tinh mà là những ngôi sao.
Cần lực hút cực mạnh để đưa những ngôi sao khổng lồ này...
đi nhanh với quỹ đạo hẹp như vậy.
Chỉ một thứ trong vũ trụ có lực kéo lớn thế:
Hố đen khổng lồ.
Kết quả cho thấy hố đen lớn gấp hàng triệu lần Mặt trời,
nằm ngay tại tâm Ngân hà của ta.
Đó là một phát hiện lớn.
Mọi thứ trong Ngân hà trong đó có hệ Mặt trời,
quay quanh một hố đen khổng lồ.
Nhưng không chỉ có thiên hà Milky Way có hố đen ở giữa.
Có rất nhiều hố đen siêu lớn...
ở tâm của hầu hết các thiên hà trong vũ trụ.
Thiên hà Tiên Nữ là hàng xóm gần ta nhất.
Nó quay quanh một hố đen khổng lồ...
nặng gấp 140 triệu lần Mặt trời của ta.
Các thiên hà khác như cái M87 này,
có hố đen nặng khoảng 20 tỉ lần Mặt trời.
Làm sao hố đen lớn được như vậy,
và chúng là gì ở tâm của các dải thiên hà?
Để trả lời, chúng tôi trở lại gần 14 tỉ năm trước,
tới buổi sơ khai của vũ trụ.
Khi đó, vũ trụ đầy những đám mây khí từ vụ nổ Big Bang.
Ở một số nơi, khí đủ dày hình thành hàng triệu ngôi sao.
Hầu hết những ngôi sao đầu tiên đều rất lớn.
Chúng nóng bỏng và di chuyển nhanh.
sau đó nổ tung tạo ra rất nhiều hố đen.
Vũ trụ ban đầu rất hỗn loạn và điên rồ,
nơi các vùng trọng lượng lớn bị tàn phá dữ dội,
tạo thành các hố đen.
Vũ trụ ban đầu có thể chứa đầy các hố đen mới nổi.
Trọng lực kéo toàn bộ chúng lại với nhau.
Trong buổi bình minh đó,
chúng nổi lên tạo ra các hố đen ngày càng lớn.
Trong 100 triệu năm, mỗi hố đen phát triển...
tạo ra lực hút mạnh hơn và kéo ngày càng nhiều khí vào.
Các ngôi sao mới ra đời từ khí,
tạo thành các thiên hà nguyên thủy.
Nhưng các lỗ đen tiếp tục hút khí,
cho đến khi nó không thể,
cháy thành đám lửa mạnh nhất trong vũ trụ.
Một thiên hà non trẻ là một chùm sao khổng lồ,
ngôi sao hình thành từ các đám mây khí.
Ở tâm của thiên hà mới là một hố đen khổng lồ mới.
đang hút khí vào và ngày càng lớn hơn.
Nếu hình dung khi thiên hà còn non trẻ đang hình thành,
có một hố đen khổng lồ ở tâm,
và khí vẫn chảy vào đó và hình thành nên thiên hà.
Gần tâm hố đen đó, ngày càng nóng, khí nóng lên.
Khí tăng tốc vào hố đen,
nhưng nó bị quá tải,
và không đủ chỗ cho tất cả lượng khí nóng đó.
Nó không biết đi đâu ngoài ra ngoài.
Nó nổ tung vào không gian thành tia năng lượng khổng lồ.
Mỗi tia rộng gấp 20 lần hệ Mặt trời,
và bắn qua thiên hà.
Hố đen siêu khổng lồ tạo ra một chuẩn tinh.
Chuẩn tinh là các vật thể sáng nhất trong vũ trụ.
Chúng mạnh tới mức có thể chiếu sáng cả 1 thiên hà.
Đây là ảnh thật của chuẩn tinh trong thiên hà M87,
cách ta 50 triệu năm ánh sáng.
Chuẩn tinh bắn lượng khí lớn từ các thiên hà xung quanh,
tương đương với 10 lần Trái đất mỗi phút.
Khi đốt nóng khí, nó thường giãn nở và nổ bắn ra.
Nó như cơn gió nhưng trên quy mô lớn,
và bạn có một cơn gió hố đen, khí thổi ra khỏi hố đen.
Hố đen hút khí vào. Các chuẩn tinh thổi nó ra.
Nhưng cuối cùng, không còn khí để tạo ra các ngôi sao,
và thiên hà ngừng phát triển.
Kích thước sau cùng mà một thiên hà đạt được...
phụ thuộc vào hố đen ở tâm của nó.
Chúng liên hệ chặt chẽ với nhau.
Không còn khí để nuôi sống,
các chùm chuẩn tinh co lại và chết đi.
Chỉ còn lại hố đen khổng lồ ở tâm thiên hà,
với rất nhiều ngôi sao trẻ,
cũng như dải Ngân hà của ta khi còn trẻ.
Buổi bình minh của Ngân hà, khi nó còn trẻ,
có lẽ ta là 1 chuẩn tinh.
Có thể một thiên hà rất lớn là 1 chuẩn tinh khi còn trẻ,
nhưng giờ đây, ta đã đủ già để Ngân hà lắng xuống.
Giờ đây, các nhà thiên văn học đang tìm chuẩn tinh,
các bí ẩn để tìm thêm các hố đen,
và tìm hiểu cách chúng hoạt động.
Đài quan sát Chandra là kính thiên văn vũ trụ...
có thể dò các chuẩn tinh tia X mạnh phát ra.
Nó đã tìm thấy hàng ngàn chuẩn tinh.
Hình ảnh này cho thấy chuẩn tinh ở mọi dạng, kích cỡ,
bắn vào không gian.
Mỗi cái là chỉ dẫn cho một thiên hà trẻ,
với một hố đen mới ở tâm.
Các chuẩn tinh sẽ lắng xuống khi thiên hà của nó già hơn,
và đạt hình dạng cuối cùng.
Vũ trụ rất giống con người,
năng động khi còn trẻ,
hơi trầm lặng và thư thái hơn khi có tuổi.
Ta biết hố đen siêu khổng lồ và chuẩn tinh chúng tạo ra,
điều khiển các thiên hà.
Các hố đen là trung tâm để biết sự hình thành của thiên hà.
Chúng là chìa khóa để biết cách tiến hóa.
Do đó, thay vì là thứ mông lung,
chúng là nền tảng cho mọi hiểu biết về thiên hà và vũ trụ.
Cách duy nhất để tìm hiểu về hố đen là quan sát nó,
từ đó tới thăm cận cảnh nó, đó không phải là ý hay,
các nhà thiên văn học đang cố tìm cách chụp ảnh...
một hố đen siêu lớn ở trung tâm mỗi dải thiên hà.
Để làm được, họ cần kính viễn vọng lớn bằng Trái đất.
Có một hố đen khổng lồ ở tâm của thiên hà Milky Way.
Nó ẩn dưới các đám sao dày đặc quay quanh tâm của Ngân hà.
Nhưng ta hy vọng sẽ sớm thấy được nó.
Thấy là tin.
Thật tuyệt vời nếu ta có thể lên đó,
đối mặt với chân trời sự kiện của một hố đen...
ở tâm của thiên hà Milky Way.
Đó quả là Chén thánh.
Một hố đen khổng lồ nằm ẩn ở tâm của hầu hết các thiên hà.
Ta chỉ biết chúng ở đó vì các ngôi sao xung quanh...
bị hút vào với tốc độ hàng triệu cây số trên giờ.
Nhưng vẫn có cách để chụp ảnh của các mặt biên của hố đen,
chân trời sự kiện.
Shep Doeleman và đội của anh đang cố chụp ảnh...
để thấy cấu tạo của nó.
Chúng tôi đang tìm bóng hay bóng đổ của hố đen...
trong đám mây khí cuộn quanh nó.
Kỹ thuật mà chúng tôi dùng là hy vọng lớn nhất...
để hình dung về 1 vùng của vũ trụ...
đến nay vẫn mù mờ với ta.
Kính viễn vọng quang học không thấy hố đen trực tiếp,
nhưng khí siêu nóng rực rỡ quanh hố đen...
truyền đi sóng vô tuyến có thể dùng để tạo hình ảnh.
Kính viễn vọng khổng lồ thu tín hiệu này từ không gian.
Ăng ten sẽ di chuyển theo góc phương vị và lên cao.
Kính này ở đài quan sát MIT, ở gần Boston, rộng hơn 30 mét.
Nó đủ lớn để phát hiện mọi tín hiệu vô tuyến yếu nhất...
từ hố đen trong dải Ngân hà của ta,
cách đó 25.000 năm ánh sáng,
nhưng nó không đủ lớn để chụp được ảnh.
Ta cần có nhiều bản sao của những kính viễn vọng này,
đặt khắp nơi để tạo kính viễn vọng ảo,
lớn bằng chính Trái đất.
Đội của Doeleman sẽ kết nối các kính viễn vọng toàn cầu,
từ Hawaii đến Chile cho tới châu Phi.
Khi mạng lưới được kết nối,
chúng sẽ có một cái đĩa ảo rộng hơn 16.000 km,
mạnh gấp 500 lần một kính viễn vọng đơn.
Họ nghĩ nó đủ mạnh để chụp ảnh...
chân trời sự kiện của hố đen khổng lồ ở tâm dải Ngân hà.
Chúng cũng thu được tín hiệu từ tâm đen của Ngân hà của ta.
Khi chúng tôi thấy tín hiệu đầu tiên,
đó là lúc tôi nhìn màn hình máy tính và tự nhủ:
"Chúa ơi, ta đã làm được,
ta đã thấy thứ nhỏ tới mức...
phải xuất phát từ đâu đó quanh chân trời sự kiện."
Tín hiệu vẫn quá yếu để cho ta 1 bức ảnh toàn cảnh,
nhưng Doeleman hy vọng các hình ảnh được cải thiện,
khi có thêm kính viễn vọng ra đời trong vài năm tới.
Sau cùng, cấu tạo của hố đen sẽ sáng tỏ.
Nhưng 1 bức hình không thể sánh với việc tự chứng kiến.
Trong tương lai xa, ta có thể có công nghệ...
để đi vào và vượt qua hố đen,
thậm chí sống sót qua chuyến đi.
Sau đó ta có thể trả lời câu hỏi,
"Cái gì nằm ở tâm 1 hố đen?"
Theo các nhà khoa học, có thể dùng hố đen...
như một cổng vào với khả năng vượt qua vũ trụ.
Đây chỉ là suy đoán,
nhưng toán học có vẻ đã chỉ ra khi bạn rơi qua 1 hố đen,
bạn không chỉ chết,
bạn còn rơi qua một hố giun, đó là một cánh cổng,
một đường tắt qua không-thời gian.
Có lẽ ta có thể vọt qua vũ trụ,
qua một hệ thống ngầm mà ta gọi là hố đen.
Nếu hố đen là đường tắt qua không-thời gian,
nó có thể biến một trong những ý tưởng hay nhất...
từ khoa học viễn tưởng thành thực tế.
Du hành thời gian có thể, nhưng không thể thực hiện.
Nguồn năng lượng, vật liệu cần để giữ họng của hố giun mở...
độc đáo tới mức không thể tạo ra trong phòng thí nghiệm.
Nhưng nếu được,
có thể sử dụng năng lượng của hố đen...
để đi thăm ngày hôm qua.
Có lẽ con cháu của ta trong tương lai...
đã làm chủ công nghệ này.
Ngày nào đó, có ai gõ cửa nhà bạn...
và nhận là cháu ngoại mấy chục đời của bạn,
lúc đó đừng sập cửa.
Hố đen còn có thể là cửa dẫn tới vũ trụ khác.
Ở bên kia hố đen, có thể có một vụ nổ Big Bang.
Khi một hố đen sụp đổ, và vật chất rơi vào đó,
có lẽ vật chất bị thổi ra đầu bên kia trong 1 hố trắng.
Nghe có giống một vụ nổ Big Bang không?
Nếu vụ nổ Big Bang chỉ là mặt sau của hố đen,
nó có thể là cách ra đời của vũ trụ.
Nếu nhìn vào phương trình tạo hố đen,
đưa vào các thông số,
khối lượng và kích cỡ của vũ trụ,
bạn sẽ thấy vũ trụ của ta có thể giải phương trình của hố đen.
Nói cách khác, ta có thể ở trong một chân trời sự kiện.
Có lẽ ta đang sống trong 1 hố đen.
Mỗi hố đen có thể là nguồn gốc của cả một vũ trụ tách biệt.
Nếu đúng thế, sẽ có hàng tỉ vũ trụ ngoài kia.
Mỗi cái chứa đầy các ngôi sao, hành tinh, sự sống.
Mọi thứ ta tìm ra sau này, ta biết hố đen ở khắp nơi.
Chúng lớn hơn,
và quan trọng hơn với sự tiến hóa của vũ trụ...
so với ta hình dung.
Hiểu biết của ta về vũ trụ quanh ta,
vũ trụ hiển thị trên kính viễn vọng,
tác động sâu xa bởi nhận thức hố đen có mặt ở mọi nơi.
Trước đây, con người nghĩ vật lý hố đen quá lập di.
Giờ chúng là nhân vật chính.
Ta biết chúng chế ngự sự tiến hóa của chính vũ trụ.
Hồi tôi còn nhỏ, hố đen chỉ là khoa học viễn tưởng.
Thứ ta cố tránh, tàu vũ trụ.
Bạn cố đi vòng quanh nó trước khi bị hút vào.
Nhưng sau đó ta biết hố đen có vai trò lớn trong vũ trụ.
Không cường điệu khi nói nếu hố đen không tồn tại,
có lẽ ta không ở đây.
Có thể nhờ có hố đen mới có chúng ta.
Câu chuyện chưa kết thúc.
Vẫn còn nhiều điều nữa để khám phá...
về các vật thể bí ẩn có tên hố đen,
các chủ nhân của vũ trụ.
Biên dịch phụ đề Việt ThanhHung @ Viettorrent.vn Hoàng Hôn @ HDVietnam.com